Podstawy filozoficzne buddyzmu

Buddyzm jest religią paradoksalną, w tym sensie że odrzuca wiarę w istnienie wszelkich Bogów (aczkolwiek nie twierdzi, że bogów nie ma) twierdząc, że podstawą wszelkiego istnienia jest "wielka, pozytywna i twórcza nicość". Ściśle biorąc, buddyści wierzą, że owa nicość jest jedynym rzeczywistym bytem, zaś cały świat widzialny, a także wszelkie rytuały, wiedza, oraz wierzenia w rozmaite bóstwa są złudną i nieprawdziwą emanacją owej doskonałej nicości, czymś w rodzaju niechcianego produktu ubocznego.
Buddyzm zakłada reinkarnację czyli ponowne wcielanie się ducha ludzkiego w ciała, niekoniecznie ludzi gdyż istnieje wiele światów. Celem tych wszystkich jest osiągnięcie nirvany czyli oświecenia i wyzwolenie się z kręgu wcieleń, zjednoczenie się z wielką nicością nazywaną też wielkim niebytem.

Mara - czyli widzialna i pojmowalna rzeczywistość

Ludzie są jednak całkowicie uwikłani poprzez swoje namiętności i cierpienia z tym światem złudzeń często nazywanym "mara" i nie są przez to w stanie dotrzeć do prawdy. Jakiekolwiek działania w obrębie "mara" nie dają według wierzeń buddystów szczęścia, gdyż każdy pozytyw jest tutaj obarczony negatywem. Urodziny są złączone ze śmiercią, miłość z nienawiścią, przyjemność z bólem itd, itp. Wszystkie sprawy "tego świata" kręcą się jak "piekielny kołowrót" i wszelkie próby ulepszania tego stanu rzeczy nie przynoszą spodziewanych efektów.

Reinkarnacja czyli krąg narodzin i śmierci

Buddyści wierzą, że po śmierci dusza nie zostaje uwolniona lecz odradza się w innym ciele (niekoniecznie ludzkim), tak więc śmierć nie jest wyzwoleniem z "piekielnego kołowrota życia" tylko początkiem następnego, ciężkiego i bolesnego żywota. Żywoty te tworzą krąg zwany samsara. Poza tym kręgiem leży jedynie nirwana - stan buddy który jest wolny od konieczności kolejnych wcieleń.

Pustka

Doskonała nicość zwana często opisowo "prawdziwą naturą świata" lub "prawdziwą naturą Buddy" umyka zmysłowemu i logicznemu poznaniu i można ją pojąć i się z nią zespolić jedynie poprzez całkowite uwolnienie się od wszelkich "ziemskich" namiętności i długotrwałą medytację. Takie zespolenie nazywa się oświeceniem (nirwana, satori). Osiągnięcie tego stanu daje pełne szczęście i jednocześnie uwolnienie się od kręgu śmierci i ponownych narodzin - nic więc dziwnego, że jest podstawowym celem życia każdego buddysty (przynajmniej w teorii), tak jak celem każdego chrześcijaninia jest osiągnięcie zbawienia.