Odłamy buddyzmu

Rozmaite doktryny i odłamy buddyjskie szukają różnych ścieżek osiągnięcia oświecenia i mają rozmaite teorie na temat tego, kto i jak może ten stan osiągnąć, co stanowi podstawową różnicę trzech typów buddyzmu.

Buddyzm hinajana

- najbardziej tradycyjny, twierdzi, że jedyną osobą której udało się osiągnąć pełen stan oświecenia był sam Budda i że zwykli wyznawcy mogą się tylko w mniejszym lub większym stopniu do tego celu zbliżać, ale nigdy go nie osiągną. Zgodnie z zasadami tego odłamu Budda - czyli człowiek, który może osiągnąć pełne oświecenie nie rodzi się częściej niż raz na 2000 lat. Ten rodzaj buddyzmu jest jednak w zaniku i jest on obecnie popularny jedynie w małych sektach na Cejlonie i w Tajlandii.

Buddyzm mahajana

- uważa, że osiągnięcie oświecenia jest możliwe co prawda tylko dla nielicznych, ale jednak jest możliwe. Charakterystyczną cechą buddyzmu mahajany jest wiara w bodhisatwów - czyli ludzi, którzy mimo, że osiągnęli pełne oświecenie zdecydowali się świadomie odradzać po śmierci aby nauczać innych i dać im także szansę na oświecenie. Niektórzy bodhisatwowie zdecydowali się odrodzić tylko raz i są oni czczeni w sposób podobny do chrześcijańskich swiętych. Inni z kolei zdecydowali się odradzać ciągle od nowa. Tego rodzaju bodhisatwą, który zdecydował się ciągle odradzać jest np: tybetański Dalajlama.
Dla buddyzmu mahajana charakterystyczny jest też duży nacisk na etykę. Zgodnie z tą odmianą oświecenie może bowiem uzyskać tylko ta osoba, która całkowicie oczyściła swoją karmę, czyli rodzaj sumienia, ale rozumianego jako sumienie wielopokoleniowe (t.j. uczynki z poprzednich wcieleń rzutują na obecne). Buddyzm mahajana jest obecnie głównym nurtem buddyzmu na świecie i jest obecny w Tybecie, Indochinach, Chinach właściwych oraz Korei.

Buddyzm zen

i podobne do niego sekty są czymś w rodzaju protestantyzmu w stosunku do głównego nurtu buddyzmu mahajany. Buddyzm zen uznaje za mało istotną wszelką hierarchię świętych bodhistatwów i częsciowo etykę mahajany, twierdząc, że każdy może osiągnąć pełne oświecenie jeśli tylko odpowiednio się do tego przyłoży. Zen kładzie dużo mniejszy nacisk na działania związane z poprawianiem własnej karmy poprzez dobre uczynki, twierdząc, że zamiast tego potrzebna jest bardziej długotrwała i systematyczna medytacja.
Buddyzm   Podstawowe założenia   Filozofia buddyzmu   Buddyzm-zen