Zen

Zen to odmiana buddyzmu (jakkolwiek istnieją również szkoły zen, które odżegnują się od wszelkich związków z religią), która powstała z przemieszania elementów indyjskiego buddyzmu, taoizmu i wierzeń japońskich.
Buddyzm do Chin przyniósł Bodhidharma w drugiej połowie V wieku, gdzie uległ zmieszaniu z wierzeniami i filozofią chińską, w szczególności z taoizmem. Powstała wówczas odmiana buddyzmu nosi nazwę chán.
Chán powstał w epoce T'ang (lata 600-900 n.e) w Chinach i następnie został przeniesiony do Korei i Japonii. Obecnie zen jest najbardziej popularny i rozwijany w Japonii, natomiast w Chinach uległ on niemal zupełnemu zanikowi.
Pierwszym mistrzem i założycielem zen był mnich Pai-czang Huai-hai (638-713). Pod koniec epoki T'ang ruch ten podzielił się na dwa obozy: sektę soto, której założycielami byli Soan Penczi i Todzan Rjeki oraz sektę rindzai założoną przez Rindzai Gigen. Sekty te różnią się głównie technikami medytacyjnymi. Sekta soto preferuje indywidualne "milczące" praktyki medytacyjne, zaś sekta rindzai kładzie większy nacisk na wspólne, głośne deklamowanie mantr oraz rozbudowane ćwiczenia ruchowe. Sekta rindzai ma swoją głowną siedzibę w klasztorze Shaolin w Chinach. Pierwszym japońskim mistrzem zen był prawdopodobnie Kobo-dajsi (774-835), który jednak nie założył własnej szkoły ani klasztoru i nie wychował następców. Prawdziwe początki zen w Japonii datują się od roku 1183 kiedy to chiński mnich Dogen założył pierwszy "regularny" klasztor, w którym prowadzono nauczanie w duchu sekty soto. Japońscy mnisi z sekty soto czczą go jako swojego głównego ojca duchowego. Szkoła buddyzmu wywodząca się z chán uzyskała w Japonii automatycznie nazwę zen, ponieważ ten sam znak właśnie tak się czyta w chińskim i japońskim. Z czasem japoński buddyzm zaczął się oddalać od chińskiego, tworząc to co współcześnie rozumiemy przez zen.
Filozofia zen   Artystyczne przejawy zen   Praktyki medytacyjne